Tokat Türküleri

Tokat Türküleri ve halk müziği geleneği

Tokat, Yeşilırmak havzasında; Karadeniz ile Orta Anadolu arasında geçiş konumunda bir müzik coğrafyasıdır. Kul Himmet'in yetiştiği bu yöre; tasavvufi deyiş, nefes ve güzelleme formlarının güçlü olduğu bir geleneğe sahiptir. Turhal ve Zile ilçeleri kendine özgü repertuarlarıyla anılır.

Yörenin halk müziği kültürü

Tokat müzik kültürü; Bektaşi-Alevi cemaatleri, düğünler ve panayır şenlikleri etrafında örgütlenir. Deyiş ve nefes formları dini-özel toplantılarda; güzelleme ve koçaklama ise muhabbet ortamlarında söylenir.

Düğünlerde zurna-davul eşliğinde halay ve karşılama oyunları yaygındır. Yörede bağlama ve kaval muhabbet çalgıları olarak köy ve kasaba yaşamına nüfuz etmiştir.

Öne çıkan ozanlar ve icracılar

Kul Himmet, Tokat yöresinin en tanınmış ozanıdır; tasavvufi deyiş ve nefes formlarının öncülerinden biridir. Yörede aşık geleneği de yaşamaktadır; ozan profilleri Saz Söz ozanlar bölümünde sunulur.

Kullanılan çalgılar

Tokat yöresinde uzun sap bağlama ve kaval temel çalgılardır. Bağlama deyiş ve nefes icrasında; kaval ise yayla ve köy muhabbetlerinde kullanılır. Zurna-davul düğün müziğinin vazgeçilmez eşlikçileridir.

Bilinen türküler ve repertuar

Tokat repertuarında deyiş, nefes, güzelleme ve uzun hava formları ağırlıktadır. "Abum Abum", "Benim Dertli Kavalim" gibi eserler yörenin tanınmış örneklerindendir.

Müzikal özellikler

Tokat türkülerinde hüseyni, kürdi ve segah makamları yaygındır. Deyiş formlarında serbest ritim; kırık havalar 6/8 veya 9/8 usullerle icra edilir. Tasavvufi ezgilerde tekrarlı ve hipnotik yapılar görülür.

Kul Himmet deyişlerinde sade ve içten bir söyleyiş tarzı karakteristiktir. Söyleyişte çekme ve bükme teknikleri icracının yöresel kimliğini belirler.

Yörede öne çıkan temalar

Tokat repertuarında tasavvufi aşk, Hak-Muhammed-Ali kavramları ve gönül terbiyesi temaları baskındır. Deyiş ve nefes formlarında dini-mistik imgeler yoğundur.

Gurbet, hasret ve doğa temaları uzun havalarda; aile ve komşuluk imgeleri güzelleme formlarında işlenir.